"بوسه بوقت راه پله"

تنها تو شدی حریف من

         از پس چهل و چهار

که بوسه باران می‌کنی

                           درخت

                           خاک را و دشت را و "عطش" را

                                                               و علف

بوسه‌های پله‌کانیت

   در پیاده‌روهای شهر غسالان

                    که درختان مرده می‌کارند

                                             شهرها را

                                            باغبانانش

. . .زندگانیم بخشید. . .

نامم بعد این

به هر جور بنویسنم

اسم‌ ِ تو از آن می‌تراود

                         می‌چکد

                                  سرریز

                                             می‌شودم   

پشت پلک چپم به ساعت مرگ

که قافیه‌هاش اریب می‌روند

                                کج ِ کج

و خود به خود

                صاف می‌شوند: مقابلت.

"اوتس" در شخصیت‌ پردازی نیز نگاهی موجز و عمیق دارد. او به جای این که تعداد شخصیت‌های داستان‌اش را زیاد کند، فقط به چند نفر اکتفا می‌کند و در معرفی آن‌ها تا آن‌جا پیش می‌رود که ضرورت داستانی ایجاب می‌کند. در واقع حرکتی عمقی در داستان دارد. این است که در رمانی کوتاه مانند "جانورها" یا "سیاهاب" موفق می‌شود آدم‌هایی بسازد که محدود به فرهنگ، مکان و جامعه‌ای خاص نیستند. ما به ازای واقعی آدم‌هایی از این دست را می‌توان در هر زمان و مکانی پیدا کرد. اوتس نه تنها در شیوه‌ی گفتار و فضای زبان، روشی جهانی دارد، بل‌که در شخصیت‌پردازی هم چنین روشی را اعمال می‌کند. از طرفی او می‌تواند از نمادهایی در داستان‌اش استفاده کند که در همه‌ی فرهنگ‌ها و زبان‌ها قابل درک هستند. در واقع نمادهای او ارجاع بیرون متنی ندارند. او نشانه‌ها را هم‌راه با داستان می‌سازد و حوادث را به اشیاء و مکان‌ها ارتباط می‌دهد. مثل مجسمه‌های توتم در "جانورها" و گنداب متعفن در "سیاهاب".

"سیاهاب" رمان دیگر کرول اوتس در سال 86 در 2000 نسخه و به قیمت 2200 تومان با ترجمه‌ی خوب مهدی غبرایی، توسط نشر افق چاپ و منتشر شد.

داستان از این قرار است که یک سناتور مشهور آمریکایی با دختر جوانی که از لحاظ سنی جای فرزند اوست در مهمانی روز استقلال آمریکا آشنا می‌شود. سناتور مست بعد از پایان مهمانی برای لنج سواری هم‌راه دختر-کلی کلیهر-  با بی‌حوصله‌گی پشت تویوتای کرایه‌ای می‌نشیند و به سرعت در جاده‌ای نامعلوم به سمت لنگرگاهی می‌راند. در پایان ماشین در باتلاقی چپه می‌شود، دخترک می‌میرد و سناتور خودش را از مهلکه نجات می‌دهد.

این داستان که در واقع بر اساس یکی از واقعیات تاریخ سیاسی آمریکا نوشته شده[i] مانند دیگر آثار اوتس بر پایه روابط انسانی و در نقد خشونت اجتماع آمریکایی نوشته شده.

کرول اوتس نویسنده‌ی زن آمریکایی صاحب بیش‌از صدها اثر در زمینه‌ی شعر، مقاله و داستان است. داستان‌های او تا به حال برنده یا نامزد دریافت مهم‌ترین جوایز ادبی جهان شده. اوتس را پیش از این کم‌تر در ایران می‌شناختند، اما رفته رفته با ترجمه‌‌ی بعضی آثار او، این نویسنده مورد توجه خوانندگان ایرانی قرار گرفت. در این مقاله سعی دارم به معرفی و بررسی اجمالی دو کار اخیر کرول اوتس یعنی "سیاهاب" و "جانور" بپردازم. 

مروری بر تنهایی پر هیاهو اثر بهومیل هرابال

بهومیل هرابال در 28 مارس 1914 در برنو به دنیا آمد و در 3 فوریه 1997 در سن هشتاد سالگی وقتی می‌خواست از طبقه‌ی پنجم بیمارستانی که در آن بستری بود به کبوترها دانه بدهد، از پنجره پرت شد و فوت کرد. هنوز کسی نمی‌داند هرابال عمدن می‌خواست به کبوترها دانه بدهد یا این مرگ اتفاقی بود!

او کودکی‌اش را در نیمبورک، جایی که ناپدری‌اش رئیس یک مشروب‌ سازی بود، گذراند و کمی قبل از آغاز جنگ جهانی دوم در رشته‌ی حقوق وارد دانشگاه شد.

هرابال اگرچه فارغ‌التحصیل رشته‌ی حقوق در مقطع دکترا  بود، اما هیچ وقت در رشته‌ی خودش کار نکرد. در عوض مشاغلی به قول خودش جنون‌آمیز داشت چون مامور تجاری، مامور بیمه، جوشکار، حمال کاغذهای باطله، کارگردان در تئاتر پراگ، دست‌فروش دوره‌گرد اسباب‌بازی، کارگر ذوب‌آهن. . .  هرابال یک کارگر روشن‌فکر بود مانند هانتا راوی داستان تنهایی پر هیاهو. از همین جا می‌توان فهمید تجربیات نویسنده در زمینه‌ی مشاغل گوناگون چه تاثیر عمیقی بر آثارش داشته.

ناتالي ساروت

ناتالی ساروت خالق آثاری چون: چهره يك بيگانه، مارترو، عصر بدگماني، افلاک نما، بين زندگي و مرگ و نمايشنامه هاي: سكوت، دروغ، ايسما، به خاطر يك بله يا يك نه ناتالی ساروت در 18 ژوئیه 1900 در روسیه به دنیا آمد و دو سال بعد، پس از جدایی پدر و مادرش مقیم فرانسه شد. در سال 1925 با ریموند ساروت در دانشکده آشنا شد که به ادعای خودش بهترین و اولین خواننده‌ی همیشگی آثارش بوده، کسی که مفهوم تراوشات قلمی او را چنان که بایست درمی‌یافت. ساروت از پیشگامان رمان نو بود. البته بعضی معتقدند چیزی به نام رمان نو به خودی خود وجود نداشته، بلکه این نام نتیجه‌ی هیاهویی بوده که عده‌ای روزنامه‌نگار و منتقد ایجاد کرده بودند. ظاهرن ماجرا از این قرار است که در سال 1957منتقدی به نام «امیل هانریو» نقدی بی‌رحمانه بررمان «کرکره» اثر «رب گرییه» نویسنده و فیلمساز فرانسوی، نوشت و در حالی که بسیار از سبک نگارش گرییه برآشفته بود گفت: «بفرمایید این هم رمان نو!» و انگار اصطلاح رمان نو از همان زمان سر زبان‌ها افتاد. این که تاریخ تولد این اصطلاح از چه زمانی است چندان اهمیتی ندارد، چیزی که قابل توجه است این است که خیلی قبل از این یعنی در حدود سال‌ 1939ناتالی ساروت اولین کتاب خود را نوشت که با قواعد ادبیات کلاسیک جور در نمی‌آمد و اگر از خیر نظریه پردازی و تئوری دادن بگذریم، می‌شود خیلی ساده و سر راست گفت این کتاب و کتاب‌های بعد از آن نتیجه‌ی تفکرات، مطالعه و شیوه‌ی نگارش نویسنده‌اش بوده. در همان زمان نویسندگان دیگری مانند کلود سیمون، میشل بوتور، روبر پنژه، کلود اولیه و. . . از دیگر کسانی بودند که بر اثر تحولات اجتماعی و سیاسی دست از شیوه‌ی بیان واقع‌گرایانه برداشتند و نگارش کلاسیک را پشت سر گذاشتند.